BLOG DAS LETRAS GALEGAS

Gonzalo Torrente Ballester (13 de Xuño de 1910 Serantes, Ferrol- Salamanca, 27 de enero de 1999), profesor, novelista, crítico, autor dramático, e xornalista , encadrado na Xeración do 36.

Entre os escritores españois do século XX, Gonzalo Torrente Ballester representa ademais dunha das cimas da narrativa, a introdución da imaxinación na literatura en lingua española. O carácter intelectual e fantástico da súa obra, sumado á súa esencial ironía, define unha produción literaria creada dende a intelixencia e a constancia.

Nado en Serantes (Ferrol) en 1910, o seu imaxinario fórmase nun espazo de natureza contraditoria: por un lado a aldea galega, territorio da imaginación, a maxia e a superstición; por outro a cidade militar, departamental de Ferrol, reino da razón, a norma e a lóxica. Este espazo de formulacións antitéticas conforma a personalidade dun neno curioso, un mozo inquedo e un ávido lector, marcándoo con pegadas indelebles, visibles aquí e aló na súa literatura.

Ballester, ferrolán de pura cepa,considera Ferrol coma un mundo a parte dentro de Galicia, unha cidade racionalista, matemática, cunha xerga e uns costumes propios.

Como apunta na entrevista realizada por Radio Televisión Española o 2 de Abril de 1976 , Ferrol confiriulle a razón e a fantasía que lle caracterizan, e que lle levaron a practicar o ensino e a escritura; nesa mesma entrevista fala sobre a súa procedencia :

“O meu pai era mariño, vivíamos en Ferrol ,a familia da miña nai vivía nunha aldea veciña, eu vivía nas dúas casas , e a aldeita que se chamaba Los Corrales no municipio de Serantes, pois era un pouco de Idade Media , atrasada, nun val precioso onde se mesturaba a montaña, o val,a chaira cultivada,o bosque , o río, e moi preto a mar,pero o curioso é que a distancia entre este mundo , completamente medieval e o mundo moderno era en liña recta un kilómetro , dende o balcón da casa da miña avoa eu vía os venres como os reflectores dos acoirazados facían exercicios lanzando o feixe de luz sobre as nubes cunha especie de arco que unía a actualidade co pasado, e onde tiven a fortuna de estar rodeado dunha ducia de persoas, os meus avós, as miñas tias,e mesmo os esmoleiros que chegaban á miña porta e entre os cales había cinco ou seis que eran uns incribles narradores , ós cales eu escoitaba dende a cociña nas noites de inverno embobado, contando toda clase de lendas, historias de ladróns, de aparecidos, de mortos…”

Acerca del…

Comezou os seus estudos no Colexio da nosa Señora da Mercé agora Colexio Tirso de Molina de Ferrol. Estudou o bacharelato na Coruña, como alumno libre. En 1921 a súa miopía impediulle iniciar a carreira militar na Mariña. Ó ano seguinte morreu o seu avó Eladio, home que influíu notablemente na súa formación; regaláronlle coma consolo o seu primeiro Quixote; resultou ser un lector inquieto e voraz e en 1926 matriculouse por libre na Universidade de Santiago de Compostela.

A continuación, unha entrevista realizada a María del Carmen Arcos Gómez, que foi concelleira do Concello de Ferrol entre os anos 1981 e 1995 e deputada provinzal entre os anos 1987 e 1991. Coñeceu persoalmente a Don Gonzalo Torrente Ballester, do que ten moi boas lembranzas.

* Cal foi o seu primeiro contacto con Torrente?

Estando de concelleira da oposición no ano 1986 , nunha recepción mantiven unha conversación con el ,na que, un pouco apenado ,comentoume que na súa cidade natal, nunca o homenaxearan. Eu, que son moi espontánea, prometinlle que se o partido político o que eu pertencía chegaba ó poder faríamoslle unha homenaxe na súa casa natal. En 1987 o partido o que pertencía puido formar goberno e puxémonos en contacto con el; organizamos un acto que consistiu nunha recepción no concello, o descubrimento dunha placa conmemorativa do seu nacemento na súa casa, en Serantes, no que hoxe é o Mesón “ El escudo”, coa presenza das autoridades políticas e militares da cidade e o presidente da Diputación provinzal da Coruña.

* Como o definiría?

Sen crerme unha experta na súa obra, nin moito menos,encantábame charlar con el porque ámbolos dous sentíamosnos moi ferroláns. Persoalmente , considero que exerceu de ferrolán dun xeito incondicional ó longo da súa vida. De feito, aínda que non o nomee, en moitas das súas obras fixo referencia á cidade. En concreto , na obra “ La boda de Chon Redalde”, que el non consideraba unha das súas mellores obras, pero como el comentoume algunha vez, el tiña que alimentar a unha gran prole, e a escritura era o seu oficio. No libro vese reflitida a sociedade de Ferrol, á que chama Villanueva del mar, as súas rúas, as empresas, coma Bazán ,chamado “El rancho grande “,o Casino, a estructura social, os acontecementos máis destacados do momento, coma a explosión do polvorín... Todo isto enmarcándoo na posguerra.Ademais, el afirmaba que canto máis lonxe estaba de Ferrol , máis ferrolán se sentía.

* E , como persoa?

Pois, aínda que asemellaba ser serio, para nada, era graciosísimo, irónico, pero sempre con graza, e con algún pequeno segredillo, coma o de fumar ás agachadas comigo para que a súa muller , Fernanda, no puidese velo.

Realmente , falar con el resulta moi sinxelo, xa que non trataba de darche leccións de literatura, dándose aires de estrela, todo o contrario.

Era tan cercano e sinxelo que cando dende á organización da Semana Santa pediuselle un artigo para a revista , el asegurou que non tiña ningún inconveniente en facelo. Este ano, coma homenaxe dos 100 anos reprodúcese na contraportada este artigo no que manifesta o seu modo de ver da Semana Santa.

* Con cal das súas obras che quedarías?

Sen lugar a dúbidas coa triloxía de “Los gozos y las sombras” que lin moito antes de que fóse levada á pequena pantalla coma unha serie e moito antes de coñecelo persoalmente. É unha obra magnífica. Pero, lémbrome de ter un libro seu asinado.

Carmen Díaz del Río Martinez 1º BACH A

Cristina Díaz-Pache Blas 1º BACH A

Ana Acción Armesto 1º BACH B

Carlota López-Canosa Fernández 1º BACH C