Vida e obra de Uxío Novoneyra

Nacido en Parada do Courel, o 19 de xaneiro de 1930, e finado en Santiago de Compostela o 30 de outubro de 1999. Sendo fillo dunha familia de labregos, O Courel foi o principal referente físico para os seus versos, considerados dos mellores no tocante á paisaxística, dentro da literatura galega.

Rematou o Bacharelato no 1948 en Lugo, e fixo algún curso de Filosofía e Letras en Madrid, onde comezou a escribir poemas en castelán, hoxe perdidos. Fixo o servizo militar en Santiago canda Manuel María, que xa publicara Muiñeiro de brétemas, e no 1952 comezou a escribir en galego, lingua que xa non deixaría nunca. Do 1953 ao 1962 estivo na montaña nativa, recobrándose dunha doenza pulmonar. En 1962 foi para Madrid de novo, e traballou na radio e na televisión. No 1966 regresou ao Courel, onde casou e tivo fillos. En 1983 afincouse definitivamente en Santiago. Foi, ata a súa morte, presidente da Asociación de Escritores en Lingua Galega.

En 1955 publicou Os eidos, poemario con que comeza un ciclo poético que retomará con Os eidos 2. Letanía de Galicia e outros poemas (1974). En 1979 publicou Poemas caligráficos, prologado e ilustrado por Reimundo Patiño. Os textos están vinculados á vangarda pictórica organizada arredor do grupo Brais Pinto. A comezos da década de 1980 recompilou e depurou o seu ciclo courelán, publicando Os eidos. Libro do Courel (1981), que reeditou en varias ocasións. En 1983, afincado xa en Compostela, comezou unha recompilación temática da súa produción poética completa: Muller pra lonxe (1987), poemas paixonais e amorosos e Do Courel a Compostela 1956-1986, poemas políticos acompañados dunha antoloxía crítica. En 1994, logo de varios anos de silencio editorial, editou Poemas de doada certeza i este brillo premido entre as pálpebras, e en 1998 Betanzos: Poema dos Caneiros e Estampas.

A poesía de Novoneyra

Novoneyra sentiu moito e escribiu pouco. A súa obra literaria limítase a media ducia de títulos. Identificouse coas máis fondas raíces da galeguidade e deixou que as sensacións da súa infancia impregnasen todos e cada un dos seus poemas.

Ler a Uxío Novoneyra chega a sobrecoller. A tristura que embargó a súa vida agroma ao longo da súa obra, pois ata a máis vívida e alegre das súas composicións aparece transida por sentimentos melancólicos. Quizais era consciente de que é intento van clamar por casticismos nun mundo cada vez máis unificado en que as fronteiras tenden a desaparecer. Novoneyra na súa poesía, rexeita toda agresión aos campos e montes á agreste natureza que conduce a súa pluma intentando quedar reflectida en cada verso. A súa expresividade é plenamente tenebrista pero enormemente eficaz. Con moi poucas palabras é capaz Novoneyra de transportarnos aos máis ignotos paraxes das forestas de seu Caurel natal. Pero o que sobrecolle non é esta facilidade do poeta para situar o lector ante tales imaxes, senón esa melancolía que tingue cada verso e cada palabra.
A Galicia de Uxío Novoneyra era azul, verde e gris, pero as súas tinturas eran pobres e escuros.
Novoneyra amou a súa lingua materna e rendeulle o maior tributo que estaba ao seu alcance. Rebuscou nos vocabularios aprendidos durante a súa infancia e mocidade e aplicou os seus achados á arquitectura poética. A lingua galega estivo moito tempo afastado dos círculos cultos e precisaba de artífices que a empurrasen cara ao nivel de estruturación que debe lograr calquera linguaxe se non quere extinguirse. Uxío Novoneyra, con un verso máis próximo aos abruptas paisaxes lucenses que a as creacións ortodoxas, achegou á literatura o amor polas pequenas cousas con que a Natureza regálanos cada día, a un tempo que impregna esta proximidade cunha doce saudade por ese mundo que tan próximo está a afastarse e incluso a desaparecer. Grazas a estes autores novas xeracións volven amar a terra e todas as súas manifestacións, e hoxe nos esforzamos por recuperar, manter e restaurar cada anaco da nosa historia. Sen poetas como Uxío Novoneyra isto non sería posible.

Carmen Pérez-Alarcón e Paloma Naveiras (2º B Bach.)

0 comentarios:

Entrada más reciente Entrada antigua Inicio